مقالات
میلگرد به عنوان یکی از پرکاربردترین مصالح ساختمانی در بخش‌های مختلف سازه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بدون تردید مهمترین کاربرد میلگرد در سازه، افزایش خواص مکانیکی بتن است؛ زیرا بتن علی‌رغم استقامت و استحکام عالی، از قابلیت کشسانی بسیار کمی برخوردار بوده و استفاده از میلگرد در بتن، می‌تواند این ضعف را برطرف کرده و بتن را در مقابل تنش‌ها و ضربات اضافی مقاوم سازد. فرایند تولید و روش ساخت انواع میلگرد بر اساس شرایط اقلیمی و جغرافیایی منطقه و نیاز بازار متفاوت خواهد بود. نحوه تولید و روش ساخت میلگرد بر روی خواص فیزیکی و مکانیکی آن تاثیر به‌سزایی دارد. همچنین رعایت روش تولید استاندارد یا انتخاب میلگرد مناسب منطقه جغرافیایی، می‌تواند از خسارت‌های احتمالی به سازه در شرایط گوناگون جلوگیری کند. انواع میلگرد توسط کارخانه‌های فولادسازی به روش‌های متنوعی از قبیل نورد گرم، نورد سرد، ترمکس و میکرو آلیاژی تولید می‌شود که ماده اولیه تهیه میلگرد در همه روش‌ها، تقریبا یکسان از فولاد کربنی خواهد بود. چنانچه در صنعت ساختمان فعالیت دارید و می‌خواهید با نحوه تولید میلگرد و انواع روش‌های ساخت آن آشنا شوید، توصیه می‌کنیم تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

مرحله اساسی تولید میلگرد 

نحوه تولید انواع میلگرد در همه روش‌های گوناگون ساخت، تقریبا مشابه است. در مرحله ابتدایی و اساسی تولید میلگرد، معمولا مواد اولیه که اغب فولاد کربنی یا ضایعات آهن هستند، به‌طور کامل ذوب شده و در قالب‌هایی به شمش تبدیل می‌شوند. کارخانه‌های فولادسازی برای تبدیل مواد مذاب به شمش کشیده با ضخامت مناسب از دو روش مختلف استفاده می‌کنند که به شرح زیر هستند:

1-تولید شمش فولادی از طریق ریخته گری
در این روش، فولاد مذاب از طریق پاتیل‌ها به درون یک محفظه با سایزی برابر با شمش دلخواه ریخته می‌شود و از یک خروجی به محفظه منجمد‌کننده می‌رسد که رفته رفته به دمای انجماد نزدیک خواهند شد و پس از انجماد با سطحی صاف و صیقلی، به سمت پایین کشیده شده و با طول و عرض یکسان برش داده می شود؛ بنابراین در روش ریخته گری، شمش پیوسته در یک خط تولید ایجاد می‌شود که این روش برای برای کارخانه‌های بزرگ با میزان تولید زیاد مورد استفاده قرار می‌گیرد.   
2-تولید شمش فولادی با استفاده از قالب آماده
در این روش، فولاد مذاب داخل قالب آماده ریخته می‌شود تا شمش فولادی شکل گرفته و پس از سرد شدن از قالب جدا خواهد شد و وارد مراحل بعدی برای تولید میلگرد می‌شود. از این روش برای تولید شمش بیشتر در کارخانه‌های کوچکتر استفاده می‌شود.
 
انواع روش ساخت میلگرد فولادی
 
روش ساخت بر روی ویژگی‌های میلگرد تاثیرگذار خواهد بود؛ از این‌رو با آگاهی از شیوه تولید میلگرد، می‌توان به خصوصیات و مشخصات آن پی برد. برای مثال در برخی روش‌ها، میلگرد با استحکام بالا و سخت‌تر بوده و در برخی روش‌های دیگر، میلگرد انعطاف‌پذیری بیشتری دارد. به‌طور کلی از چهار روش برای ساخت میلگرد فولادی استفاده می‌شود که فرایند ابتدایی در همه روش‌ها یکسان بوده و تفاوت در مراحل پایانی یا ماده اولیه خواهد بود. در ادامه روش‌های ساخت میلگرد با شمش فولادی را توضیح می‌دهیم:

1-ساخت میلگرد فولادی به روش نورد گرم
در واقع عملیات نورد به فرایندی اطلاق می‌شود که شمش‌های فولادی بین غلتک‌ها تحت فشار قرار می‌گیرند تا کاهش قطر داده و طولشان افزایش پیدا کند. در روش نورد گرم برای ساخت میلگرد، شمش‌های حاصل از روش قالب آماده یا ریخته گری تا دمای حدود 1000 تا 1100 درجه سانتی‌گراد گرم شده و درون نورد قرار می‌گیرند تا در چندین مرحله متوالی (معمولا 3 مرحله)، تحت فشار غلتک به طول و ضخامت دلخواه دست پیدا کنند. پس از انجام مراحل، با توجه به اندازه میلگرد مورد نیاز، فولاد وارد خروجی‌های متناسب می‌شود تا قطر میلگرد تعیین شده و در نهایت آچ‌زنی میلگرد انجام شود.
2-ساخت میلگرد فولادی به روش نورد سرد
روش نورد سرد در مقایسه با روش نورد گرم دارای تفاوت‌هایی است که در آن برای افزایش طول و کاهش ضخامت، عبور شمش فولادی از میان غلتک‌ها در دمای بسیار پایین (نزدیک به دمای اتاق) انجام می‌شود که در نتیجه تعداد غلتک‌های مراحل نورد سرد بسیار بیشتر از نورد گرم است. در این روش با اعمال فشار بالاتر و مراحل بیشتر به تولید میلگرد اقدام می‌شود که میلگردهای ساخته شده با این روش، استحکام بالایی دارند و شکل و ظاهر مناسب و صیقلی‌تری نسبت به میلگردهای تولید شده به روش نورد گرم دارند.
3-ساخت میلگرد فولادی به روش ترمکس (فناوری QST)
روش ترمکس برای ساخت میلگرد فولادی بسیار به روش نورد گرم شباهت دارد. در واقع فرایند ساخت یکسانی دارند و تنها در ماده اولیه و مراحل پایانی تفاوت خواهند داشت. در این روش پس از تولید میلگرد به دلیل حرارت بالای فولاد، از آب یا روغن برای سرد کردن قسمت‌های بیرونی استفاده می‌شود؛ در حالی‌که نواحی داخلی میلگرد همچنان داغ بوده و حرارت را به سمت بیرون می‌فرستد. به‌طور کلی میلگرد‌های تولید شده به روش ترمکس از نظر آلیاژ مورد استفاده هم با میلگردهای نورد گرم تفاوت دارند؛ زیرا در ساخت میلگرد ترمکس از فولاد با کربن کمتر استفاده می‌شود؛ در نتیجه از روش‌های سریع و اقتصادی ساخت میلگرد فولادی به‌شمار می‌آید. میلگردهای فولادی تولید شده به روش ترمکس از میزان سختی کمتر و شکل‌پذیری بیشتری برخوردار هستند.    
4-ساخت میلگرد فولادی به روش میکرو آلیاژی
ساخت میلگرد به روش میکرو آلیاژی تنها در عناصر به‌کاررفته در ماده اولیه با روش نورد گرم تفاوت دارد. در این روش عناصری از قبیل وانادیوم، نیوبیوم، تیتانیوم و … به ماده پایه آرماتور معمولی اضافه می‌شود که سبب افزایش خواص مکانیکی و فیزیکی میلگرد خواهند شد. در ساخت میلگرد به روش میکرو آلیاژی، پس از انجام مراحل تولید از خنک‌سازی در هوای آزاد استفاده می‌شود تا خواص فیزیکی میلگرد به صورت پیوسته از سطح تا مرکز یکسان شود. میلگردهای تولید شده به روش میکرو آلیاژی از انعطاف‌پذیری بالا، کشش عالی و استحکام فوق‌العاده‌ای نسبت به سایر میلگردهای تولیدی برخوردار هستند؛ زیرا عناصر به‌کاررفته در این روش سبب تولید ریز ذرات مقاوم‌ساز شده و کیفیت محصول نهایی را افزایش می‌دهند. این مدل میلگرد برای مناطق زلزله خیز پیشنهاد مناسبی است. همچنین میلگردهای میکرو آلیاژی با توجه به خواص مکانیکی عالی از قیمت بیشتری در بازار برخوردار هستند.

 

جمع بندی

 

بدون تردید میلگرد فولادی از کاربردی‌ترین مصالح ساختمانی به‌حساب می‌آید که استفاده از آن در بتن باعث افزایش خاصیت کشسانی و انعطاف‌پذیری می‌شود. روش ساخت میلگرد بر روی خواص آن تاثیر به‌سزایی دارد. به‌طور کلی مرحله اولیه همه روش‌های تولید میلگرد از جمله نورد گرم، نورد سرد، ترمکس و میکرو آلیاژی تقریبا مشابه بوده و از شمش فولادی تهیه شده از قالب یا ریخته گری استفاده می‌‌شود اما میلگرد به‌دست آمده از هر روش، خصوصیات و مشخصات متفاوتی خواهند داشت؛ بنابراین در صورت آگاهی از روش ساخت میلگرد فولادی، می‌توان به ویژگی‌های آن پی برد.
0

مقالات
میلگرد به عنوان یک کالای مهم و استراتژیک در کشور شناخته می‌شود که بر روی قیمت تمام شده ساختمان تاثیر مستقیمی دارد. از آنجایی‌که میزان تولید و عرضه میلگرد بر روی قیمت آن موثر است؛ از این‌رو میزان تولید میلگرد در ایران برای صنعت ساختمان‌سازی بسیار حائز اهمیت خواهد بود. کشور ایران از تولیدکنندگان پیشتاز در زمینه عرضه فولاد و مقاطع فولادی نظیر میلگرد در خاورمیانه به‌حساب می‌آید که دلیل این موضوع، منابع انرژی و معادن فراوان، نیروی کار و حمایت دولت است. در سالیان اخیر تولید فولاد و میلگرد در کشور با توجه به کارخانه‌های مختلف با رشد قابل توجهی مواجه شده است که علاوه بر تامین نیازهای داخلی، حجم زیادی از محصولات فولادی به کشورهای همسایه مانند افغانستان، ترکیه، عراق و … هم صادر می‌شود. به‌طور کلی دو نوع میلگرد ساده و آجدار توسط کارخانه‌های تولیدی برای استفاده در پروژه‌های عمرانی روانه بازار می‌شود. بسیاری از فعالان صنعت ساختمان همواره این سوال را در ذهن دارند که هر ساله میزان تولید میلگرد در ایران چقدر است؟! در اینجا تلاش خواهیم کرد تا اطلاعات کامل و جامعی در پاسخ به این سوال در اختیارتان قرار دهیم؛ پس توصیه می‌کنیم مطالعه این مطلب را از دست ندهید.

میزان تولید سالانه میلگرد در ایران چقدر است؟

میلگرد یکی از پرکاربردترین و پراهمیت‌ترین مصالح در صنعت ساخت و ساز به‌شمار می‌آید که میزان تولید و کیفیت آن بر روی رشد ساختمان‌سازی و قیمت نهایی ساختمان تاثیر به‌سزایی خواهد داشت. از میلگرد در بتن برای افزایش خاصیت کشسانی و افزایش استحکام استفاده می‌شود تا بتن در برابر زلزله و سایر خطرهای احتمالی مقاومت خوبی از خود نشان دهد. طبق تحقیقات به عمل آمده، کشور ایران از لحاظ تعداد کارخانه‌های فولادسازی و صادرات در رتبه‌های برتر جهانی قرار دارد. ایران در میان کشورهای تولید کننده فولاد خام و تولید پروفیل‌های فولادی به ترتیب رتبه چهاردهم و پانزدهم در جهان را به خود اختصاص داده است. در کشور ایران، حدود 40 درصد از کل میزان تولیدات فولاد کشور به ساخت میلگرد اختصاص داده می‌شود. به‌طور کلی چیزی حدود 25 میلیون تن فولاد در کارخانه‌های سراسر کشور تولید می‌شود که 12 میلیون تن برای استفاده در پروژه‌های عمرانی داخل کشور استفاده شده و مابقی به کشورهای همسایه نظیر ترکیه، عراق، پاکستان، ارمنستان و … صادر می‌شوند.
 
میزان تولید میلگرد کشور در سال 1399
 
با توجه به آمار منتشر شده، کل میلگرد تولید شده کشور در سال 1399 چیزی معادل 9 میلیون و 522 هزار تن بوده که در مقایسه با سال 1398 با رشد 15 درصدی مواجه شد. در سال 1399 سهم تولید میلگرد با در نظر گرفتن کل محصولات فولادی چون مقاطع تخت و طویل برابر با 43 درصد بوده است که نسبت به سال 1398 رشد 2 درصدی را تجربه کرده است. به‌طور کلی کمترین و بیشترین میلگرد تولید شده در سال 1399 به فروردین و آبان تعلق داشته است که به ترتیب برابر با 520 و 939 هزار تن بوده است.

میزان تولید میلگرد کشور در 9 ماه ابتدایی سال 1400
 
بر اساس آمار منتشر شده توسط انجمن تولیدکنندگان فولاد کشور، میزان تولید میلگرد در 4 ماه اول سال 1400 برابر با 3 میلیون و 697 هزار تن بوده است که در مقایسه با زمان مشابه سال گذشته، رشد 11 درصدی داشته است. میزان تولید میلگرد کشور از ابتدای سال 1400 تا پایان آذر ماه (9 ماه ابتدایی سال) چیزی معادل 6 میلیون و 911 هزار تن اعلام شده است که بیشترین میزان تولید به خرداد با 966 هزار تن و کمترین میزان تولید میلگرد به تیر با 458 هزار تن اختصاص دارد. در واقع میزان تولید میلگرد در تیر ماه 1400 به میزان نصف ماه‌های قبل کاهش پیدا کرد که دلیل آن را می‌توان به محدودیت‌های اعمال شده در برق مصرفی کارخانه‌های فولاد سازی مرتبط دانست.
 
مقایسه تولید میلگرد در سال 1399 و سال 1400
 
میزان تولید میلگرد در 3 ماه ابتدایی سال 1400 در مقایسه با 3 ماه ابتدایی سال گذشته با افزایش 5 درصدی رو به رو شده است اما میزان تولید میلگرد کشور در 9 ماه ابتدایی سال 1399 برابر با 7 میلیون و 110 هزار تن بوده است که در 9 ماه ابتدایی سال 1400 با کاهش 3 درصدی به میزان 6 میلیون و 911 هزار تن رسیده است. کاهش میزان تولید میلگرد توسط کارخانه‌های فولادسازی کشور در سال 1400 دلایل گوناگونی دارد که در بخش بعدی به آن‌ها اشاره می‌شود.


عوامل موثر بر میزان تولید میلگرد در کشور 
 
میلگرد به عنوان عضو اصلی صنعت ساختمان‌سازی شناخته می‌شود که این موضوع سبب شده تا تولیدکنندگان و کارخانه‌های فولادسازی متعددی در سراسر کشور در زمینه تولید و عرضه انواع میلگرد مشغول فعالیت شوند. میزان تولید میلگرد در کشور تحت تاثیر فاکتورهایی چون میزان تقاضا و نیاز کشور، رشد اقتصادی، میزان صادرات و محدودیت‌های مصرف انرژی (برق) متفاوت خواهد بود؛ بنابراین تحولات جهانی، کاهش رشد اقتصادی کشور و رکود در بخش ساختمان از مهمترین دلایل کاهش مصرف فولاد طی سال‌های اخیر به‌شمار می‌آیند که در کنار هم سبب شده‌اند تا میزان تولید و ساخت میلگرد کشور کاهش پیدا کند.

جمع بندی
میلگرد عضو جدایی‌ناپذیر در ساختمان‌سازی و پروژه‌های عمرانی به‌حساب می‌آید؛ زیرا استفاده از میلگرد سبب افزایش خواص مکانیکی و فیزیکی اجزای سازه می‌شود. در ایران حدود 40 درصد از کل تولیدات فولاد کشور به تولید میلگرد منجر می‌شود که این موضوع باعث شده تا کشور ایران از لحاظ تعداد کارخانه‌های فولادسازی و صادرات در رتبه‌های برتر جهانی قرار گیرد. میزان تولید میلگرد کشور در 9 ماه ابتدایی سال 1400 چیزی معادل 7 میلیون تن بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته با کاهش 6 درصدی مواجه شده است. به‌طور کلی عوامل گوناگونی از قبیل میزان تقاضا و نیاز کشور، شرایط اقتصادی و محدودیت‌های انرژی برق بر روی میزان تولید محصولات فولادی کشور به ویژه میلگرد تاثیرگذار خواهند بود که در نتیجه بر روی قیمت میلگرد و سایر مقاطع فولادی موثر هستند. در حال حاضر کشور ایران هر ساله چیزی حدود 50 درصد از کل تولیدات محصولات فولادی کارخانه‌‌های فولاد سازی سراسر کشور را به کشورهای همسایه نظیر عراق، افغانستان، ارمنستان و … صادر می‌کند و از این حیث به عنوان یکی از برترین کشورها در زمینه صادرات محصولات فولادی و میلگرد محسوب می‌شود.
0